Powszechnie stosowanym sposobem prostowania jest prostowanie z zastosowaniem młotka i kowadełka blacharskiego. Zastosowanie tego sposobu jest uwarunkowane dostępem do obu stron blachy. Kowadełko podczas zabiegu należy trzymać od wewnętrznej strony prostowanego elementu.
Metoda wyklepywania uszkodzonej powierzchni zależy od wyglądu wklęśnięcia i naprężeń jakie może ona wywoływać.
Jeżeli wklęśnięcie jest małe, a naprężenia są skupione w środku, to tam należy rozpocząć klepanie. W. przypadku wklęśnięć na większych powierzchniach naprężenia mogą powstawać na brzegach. W tym przypadku wyklepywanie powinno rozpoczynać się od zewnątrz w kierunku do środka (rys. 5.37). W celu uzyskania efektu prostowania miejsce podparcia kowadełka winno być przesunięte w stosunku do miejsca uderze-
Rys. 5.37. Właściwa kolejność prostowania elementu
Naprężenia są umiejscowione na zewnątrz
Rys. 5.38. Skutki uderzenia młotkiem zwiększa się zmniejszając odległość między młotkiem a kowadełkiem
nia młotkiem. Efekt prostowania jest pełniejszy przy niewielkich odległościach obu punktów (rys. 5.38). Bezpośrednie uderzenie w powierzchnię nad kowadełkiem powoduje rozciągnięcie blachy (rys. 5.39).
powierzchnię nad ko-rozciągnięcie blachy
Odmienną metodę zastosowania kowadełka i młotka pokazano na rysunku 5.40. Metoda polega na przemiennym uderzaniu młotkiem i kowadełkiem.
Na rysunku 5.41 pokazano kolejne fazy prostowania głębokiego wklęśnięcia. W miejscach, do których nie ma dostępu dla kowadełka stosuje się łyżki do prostowania, tzw. klepadła. Pozwalają one uniknąć wycinania elementów poszycia wewnętrznego w celu przeprowadzenia prosto-
Rys. 5.39. Uderzenie v wadełkiem powoduje
s
x
Rys. 5.41. Kolejne fazy prostowania wklęśnięcia
■ -
wania. Łyżki są wykorzystywane również jako dźwignie oraz do wciskania, ciągnięcia i wypychania uszkodzonych elementów. Na rysunku 5.42 pokazano sposób wykorzystania łyżki i młotka do wyklepywania uszkodzeń trudno dostępnych.
Rys. 5.42. Prostowanie uszkodzeń za pomocą łyżki i młotka
a — drgania blachy ograniczają efekt prostowania, b — właściwe oddziaływanie łyżki w czasie prostowania
Wywijaki blacharskie (rys. 4.10) służą do wyrównywania ugiętych rynienek i zagiętych krawędzi (rys. 5.43). Roboczymi powierzchniami wywijaków są zagięcia, które zależnie od kształtu uszkodzonej rynienki lub zgiętej krawędzi wprowadza się na miejsce uszkodzenia. Uderzając młotkiem w przeciwległe zagięcie wywijaka, przeprowadza się operacje wyrównywania lub prostowania.
W przypadku większych wklęśnięć skutecznym narzędziem do prostowania jest młotek pilnikowy (rys. 4.3). Dzięki dużej powierzchni oddzia-
Rys. 5.43. Wyrównywanie rynienek w samochodzie FSO 125P
ływania na prostowaną blachę uzyskuje się dobre efekty naprawy. Młotek pilnikowy można stosować podczas obróbki cieplnej blach.
Zastosowanie młotka do prostowania powoduje wystąpienie skoncentrowanej siły uderzenia. Siłę tę można rozłożyć na większą powierzchnię wkładając łyżkę stalową (rys. 4.8) między blachę a młotek. Ten rodzaj
klepania nazywa się klepaniem sprężynującym i stosuje się w przypadkach, gdy uszkodzenie składa się z małych wypukłości niewielkiej powierzchni oraz w pobliżu usztywnień poszycia. Łyżkę umieszcza się wzdłuż wybrzuszenia, a następnie uderza się w nią lekko młotkiem. Siła uderzenia rozkłada się wtedy na większą powierzchnię.
Na rysunku 5.44 pokazano sposób posługiwania się młotkiem i łyżką do klepania sprężynującego podczas prostowania drzwi.
Do prostowania uszkodzeń w miejscach trudno dostępnych stosuje się wypychacze blacharskie (rys. 4.9). Sposób pracy tym narzędziem jest zbliżony do sposobu pracy młotkiem klepakiem punktowym. Jednak efekt prostowania uzyskuje się nie wybijając wklęśnięcia, ale wyciskając. Na rysunku 5.45 pokazano przykład stosowania wypychacza. Wykorzystując krawędź otworu jako punkt podparcia wyciska się wybrzuszenie, wykorzystując wypychacz jako dźwignię.
W podobnych przypadkach uszkodzeń wykorzystać można młotek bezwładnościowy (rys. 4.5). Przykłady jego wykorzystania pokazano na rysunkach 5.46, 5.47, 5.48 i 5.49.
W przypadku uszkodzeń miejscowych po dokonaniu zgrubnego prostowania kształtującego (za pomocą metod omówionych wyżej) jest uzasadnione wyrównanie wykańczające powierzchni cyną lub szpachlówką epoksydową. Po wykonaniu obróbki wykańczającej ten fragment nadwozia
‘można lakierować. Na rysunku 5.50 pokazano sposób rozprowadzania cyny na zgrubnie wyprostowanej powierzchni elementu.
W innych przypadkach po wykonaniu prostowania zgrubnego należy przystąpić do prostowania wykańczającego. Prostowanie wykańczające
rozpoczyna się od brzegu prostowanej powierzchni. W tej fazie jest wykorzystywany młotek klepak punktowy. Jego stosowanie wymaga dużej wprawy. Blacharz o odpowiednich kwalifikacjach może wyrównać małe wgłębienie w elemencie prostowanym lub dokładnym uderzeniem naciągnąć blachę.
W celu oceny stanu obrabianej powierzchni w trakcie prostowania wykańczającego należy posługiwać się pilnikiem kontrolnym (rys. 4.14f).
Stosując piłowanie krzyżowe obrabianej powierzchni blachy uwidacznia się powierzchnie wystające lub wgłębione. Powierzchnie wystające są po tym zabiegu błyszczące, a wgłębione matowe. Ostatecznym żabiestowanej za pomocą młotka prostującego i kowadełka o dużej powierzchni przylegania. Gładzenie polega na wyklepywaniu całej powierzchni delikatnymi uderzeniami młotka.
Po wykonaniu zabiegów prostowania powierzchnię naprawioną należy przeszlifować szlifierką kątową z zastosowaniem ściernicy o ziarnistości „40″.