Tworzywa sztuczne

Elementy z tworzyw sztucznych odznaczają się licznymi korzystnymi własnościami, takimi jak:
— mała gęstość — około 15% gęstości stali (masa elementu z tworzyw stanowi ok. 50% masy elementu wykonanego ze stali, mimo większego zużycia tworzyw do wykonania porównywalnego elementu), i duża wytrzymałość mechaniczna, dorównująca, a nieraz przewyższa­jąca wytrzymałość stali, odporność na korozję w środowiskach agresywnych  korozyjnie, łatwość formowania dowolnych kształtów, podatność na obróbkę mechaniczną, łatwość barwienia na dowolny kolor i trwałość uzyskanej barwy,
korzystne własności elektroizolacyjne.
Tworzywa sztuczne można też łączyć z innymi materiałami, jak np. z metalami, włóknem szklanym lub materiałami tekstylnymi. Można je też pokrywać warstwami dekoracyjnymi chromu lub niklu, uzyskując elementy podobnie wizualnie do elementów metalowych.
Tworzywa sztuczne mają lepsze własności tłumiące od metali (lepiej tłumią drgania rezonansowe powstające od drgań wywołanych ruchem samochodu).
Zalety te powodują, że tworzywa sztuczne znalazły wielorakie za­stosowanie w budowie nadwozi i przy ich naprawie.
Najwięcej wyrobów z tworzyw sztucznych stosuje się w wyposażeniu nadwozia. Z tworzyw sztucznych są wykonywane: tablica rozdzielcza i jej szkielet wewnętrzny (polipropylen, ABS), koło kierownicy (polipro­pylen, octanomaślan celulozy), siedzenia (pianki poliuretanowe, PCW), pokrycia (PCW-skaj, dermatoid), obudowy głośników radiowych, osłony przeciwsłoneczne, przyciski, korbki itd.
Na wyposażenie zewnętrzne nadwozia z tworzyw sztucznych wyko­nuje się listwy ozdobne (metalizowany ABS), zderzaka i osłony dolnych fragmentów nadwozia (polietylen, PCW), korpusy lamp, klosze lamp tyl­nych i kierunkowskazów (metakrylany, poliwęglany).
Tworzywa sztuczne można podzielić na dwie grupy:
termoplastyczne,
termoutwardzalne.
Tworzywa termoplastyczne charakteryzują się tym, że podczas pod­grzewania uzyskują cechy plastyczności. Po ostygnięciu natomiast tward­nieją. Ten rodzaj tworzyw sztucznych można spawać, a po podgrzaniu można formować stosując prasy lub wtryskarki.
Tworzywa termoutwardzalne są kształtowane w procesie utwardza­nia za pomocą prasy lub wtryskarki. Niektóre rodzaje tworzyw sztucz­nych dają się formować w prasach niskociśnieniowych. Po utwardzeniu tworzywa tej grupy nie odzyskują cech plastycznych podczas podgrze­wania. W przypadku uszkodzeń elementy z tych tworzyw można kleić specjalnymi klejami.
Rozpoznawanie tworzyw sztucznych
Podczas wykonywania napraw elementów z tworzyw sztucznych należy rozpoznać rodzaj tworzywa, z którego został wykonany uszkodzony ele­ment. Rodzaj tworzywa decydować będzie o doborze rozpuszczalnika lub kleju niezbędnego do wykonywania naprawy. Rozpoznania rodzaju two-

Nazwa tworzywa    Zachowanie się w płomieniu    Zapach produktóv spalania    Rozpuszczalność

aceton    g a
o i
C   C    benzen    kwas octowy    alkohol etylowy    chlorek metylu    cztero­chlorek węgla
Poliamid (PA)    Pali się dobrze niebie­skim płomieniem z żół­tym obrzeżem. Topi się kapiąc kroplami    Palonych włosów lub rogu                +
Polimeta­krylan me­tylu (PMM)    Pali się płomieniem lek­ko kopcącym, świecą­cym. Pali się również po usunięciu płomienia    Owoców, słodkawy    +    +    +            +
Polichlorek
winylu
(PCW)    Pali się z zieloną smu­gą u podstawy płomie­nia, po wyjęciu z pło­mienia gaśnie    Chloro­wodoru                        X    +
Polietylen (PE)    Pali się świecącym pło­mieniem z niebieskim jądrem płomienia. Topi się    Palonej stearyny            (+)                + )
Polistyren (PS)    Pali się żółtawym kop­cącym płomieniem rów­nież po usunięciu pło­mienia    Słodkawy, kwiatowy    X    X    +            +    +
Poliuretan    Pali się niebieskawym płomieniem z żółtymi brzegami    Ostra woń spa­lonego rogu                +
Żywica fe-nolowo-for-maldehy-dowa    Nie pali się w płomie­niu, ulega zwęglaniu    Formal­dehydu i fenolu    +            (+)    +    +    +
Żywica melamino-wo-formal-dehydowa    Zapala się z dużym tru­dem białym płomieniem    Rybi                +
Żywica moczniko-wo-formal-dehydowa    Zwęgla się, na brzegach biały    Formal­dehydu                +
Policztero-
fluoroetylen
(PTFE)    Nie pali się        1
Identyfikacja niektórych tworzyw sztucznych
Tablica 3-1
Oznaczenia: + rozpuszczalny, – nierozpuszczalny, (+) rozpuszczalny na gorąco, X pęcznieje Zgodnie z tablicą 2.4 (s. 39) książki mgra inż. Andrzeja Stawiszyńskiego „Samochód nie tylko, ze stali. Poradnik użytkownika”    Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. Warszawa 1981.

rzywa dokonuje się przez wykonanie próby rozpuszczalności lub palności danego tworzywa.
Próba rozpuszczalności polega na sprawdzeniu zdolności rozpuszcza­nia tworzywa przez określone związki organiczne. Wynikiem próby może być rozpuszczenie tworzywa, spęcznienie lub brak reakcji na zastosowa­ny rozpuszczalnik. Reakcja tworzywa na rozpuszczalnik jest więc wska-. zówką przynależności do określonej grupy rodzajowej.
Rozszerzenie zakresu informacji o tworzywie uzyskuje się przez próbę, podgrzewania w płomieniu gazowym. W czasie tej próby następuje szyb­kie rozpoznanie, czy tworzywo należy do grupy tworzyw termoplastycz­nych, czy termoutwardzalnych. Podczas ogrzewania próbka z tworzywa termoplastycznego staje się miękka, plastyczna i zmienia swój kształt, a próbka z tworzywa termoutwardzalnego pozostaje twarda i nieela­styczna.
Kolejnym etapem próby jest wprowadzenie próbki tworzywa do pło­mienia i obserwacja zabarwienia płomienia i palności próbki. Po wy­jęciu próbki z płomienia obserwuje się, czy pali się ona nadal czy gaśnie. Ważnym elementem identyfikacji.tworzywa jest zapach podczas spalenia i po zgaszeniu. W tablicy 3-1 zestawiono charakterystyczne zachowania tworzyw przy stosowaniu wymienionych metod identyfikacji.
Porównanie cech tworzywa obserwowanych podczas wykonywania prób rozpuszczalności lub palności z danymi identyfikacyjnymi zestawio­nymi w tablicy pozwala na dokładne rozpoznanie rodzaju badanego twor, rzywa.