3.3.1. Kleje do tworzyw sztucznych
Naprawa elementów z tworzyw sztucznych polega głównie na klejeniu. Wybór kleju do połączeń zależy od typu tworzywa, warunków pracy elementu i możliwości technologicznych.
Do klejenia elementów z tworzyw sztucznych stosuje się dwa typy. klejów:
■— kleje wykonane z materiału klejonego,
— kleje handlowe.
Klejenie klejami wykonywanymi we własnym zakresie stosuje się do, elementów z tworzyw termoplastycznych. Klej wykonuje się przez rozpuszczenie tworzywa w odpowiednim rozpuszczalniku. Przykłady wykonania klejów do najczęściej występujących tworzyw podano niżej:
klej do elementów wykonanych z polimetakrylanu (szkła organicznego) — 3o/0 roztwór tworzywa w dwuchloranie lub lodowatym kwasie,, octowym,
klej do elementów wykonanych z polistyrenu — roztwór tworzywa
w benzenie,
jfe Niektóre krajowe kleje syntetyczne
Nazwa kleju Charakterystyka Temperatura utwardzania Czas schnięcia Zakres stosowania
1 2 3 4 5
m io 9 a
■5 -3 a ‘E Klej dwuskładnikowy: żywica epoksydowa + utwardzacz Z-l w proporcji 10 :1. Żywica jest jednorodną, bardzo lepką, przezroczystą cieczą o zabarwieniu od żółtego do ciemnobrązowego. Po utwardzeniu staje się nieprzezroczysty i przybiera barwę kości słoniowej. Spoina o dużej odporności chemicznej i mechanicznej Temperatura pokojowa lub 60—80°C 12 h 6 h Tworzywa termoplastyczne i termoutwardzalne, metale, szkło, ceramika. Również do laminatów epoksydowo-szklanych
Cyjanopan B4 2-cyjanokrylan metylu. Bezbarwna, przezroczysta ciecz. Klej samoutwardzalny, szybko schnący. Spoina bezbarwna, przezroczysta, o dużej odporności chemicznej i mechanicznej. Duża wydajność klejenia: jedna kropla łączy powierzchnie ok. 6 cm2 i
Temperatura pokojowa Kilkanaście sekund do kilku minut Tworzywa termoplastyczne i termoutwardzalne, guma, metale, ceramika
„3 t—i Roztwór PCW w mieszaninie rozpuszczalników organicznych. Gęsta bezbarwna lub lekko żółta ciecz. Jest łatwo palny i toksyczny. Daje elastyczną, wodoodporną spoinę Temperatura pokojowa 1 h Wyroby i folie z PCW
OP-1 40°/o Alkoholowy roztwór poliamidu M i żywicy fenolo-wo-formaldehydowej. Ma postać lepkiej mętnej cieczy. Spoina wodoodporna 170—180°C Brak danych Tworzywa sztuczne, drewno, metal, płyty pilśniowe
Osolan KL-B Roztwór kopolimerów metakrylanów w octanie etylu. Jednorodna syropowata ciecz Temperatura pokojowa Brak danych Do klejenia szkła organicznego (pleksi), polistyrenu, PCW, skóry
tablica 3-2
1 2 3 4. 5
BWF-21 Alkoholowe roztwory poliwinylobutyralu. Mają postać opalizujących cieczy o barwie od słomkowej do brązowej. Dają spoiny odporne na wodę, oleje mogące pracować w temperaturze od —60°C do +180°C 140—170°C 0,5—1 h Metal, szkło, tworzywa termoutwardzalne
Klej nr 1 Roztwór żywicy fenolowo-formaldehydowej o barwie słomkowej do brązowej, lepki, jednorodny 150°C 20—30 min Okładziny cierne, stal, aluminium, bakelit z metalami
Butapren M20 Butapren M40 Roztwór kauczuku polichloroprenowego modyfikowany żywicami fenolowymi. Jest lepką, nieprzezroczystą cieczą o jasnej jednolitej barwie Temperatura pokojowa 2—3 h Guma, skóry, tkaniny, dermy
Izokol 102 Klej dwuskładnikowy: roztwór elastomeru poliuretanowego i utwardzacz Izocyn PT-100 w proporcji 100 do 5—10 cz. wag. Spoina elastyczna. Utwardzacz toksyczny Temperatura pokojowa 90—110°C Kilka godzin do 20 minut Metal, drewno, szkło, guma, tworzywa sztuczne (bez PCW i PE), skóry
Izokol 104 Klej dwuskładnikowy: roztwór elastomeru poliuretanowego i utwardzacz Izocyn PT-100 w proporcji 100 do 5—10 cz. wag. Spoina elastyczna. Utwardzacz toksyczny Temperatura pokojowa po uprzedniej 3 min aktywizacji w temp. 80°C 0,5 h
■ PCW, guma, skóra
Poles 170/12 Klej dwuskładnikowy: roztwór poliestrów i utwardzacz Izocyn PT-100 w proporcji 100 cz. wag. Po- Temperatura pokojowa 90°C 2 h Metale, guma, tworzywa sztucz-. ne, skóry, drewno
cd. tabl. 3-2
Nazwa kleju Charakterystyka Temperatura utwardzania Czas schnięcia Zakres stosowania
1 2 3 4 5
Poles 170/12 lesu i 132 cz. wag. Izocynu. Spoina twarda o dużej odporności mechanicznej, odporna na działanie benzyny 0,5 h
„o
.M Alkoholowy roztwór żywicy fenolowo-formaldehydo- Temperatura Kilka godzin Do przyklejania uszczelek oraz
Hermeti wej, półpłynny, przezroczysty o barwie brunatnej. Spoina wodoodporna, elastyczna pokojowa
uszczelniania powierzchni metalowych w silnikach samochodowych, pompach, przewodach
cd. tabl. 3-2
Zgodnie z tablicą 2.5 (s. 46) książki mgra inż. Andrzeja Stawiszyńskiego „Samochód nie tylko ze stali. Poradnik użytkownika” Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. Warszawa 1981.
klej do elementów wykonanych z poliamidów i poliuretanów — roztwór tworzywa w kwasie mrówkowym,
klej do elementów wykonanych z polichlorku winylu — roztwór tworzywa w dwuchloroetanie w proporcji 1 : 1, **”
klej do elementów wykonanych z poliestrów celulozowych —; roztwór tworzywa w kwasie octowym.
Kleje przechowuje się w naczyniach szklanych, szczelnie zamkniętych. Ich trwałość wynosi około 30 dni. W przypadku zgęstnienia można je rozcieńczyć rozpuszczalnikiem stosowanym przy wykonywaniu kleju.
Kleje handlowe i ich zastosowania zestawioną w tablicy 3-2.